2. ประเด็นคำถาม (Q&A) ของหัวข้อการวางแผนเชิงกลยุทธ์ (Strategic Planning : SP)



Q1 จากเกณฑ์ประเมินที่มีการใช้ Technical Term ค่อนข้างเยอะ เช่น ความได้เปรียบ
เชิงยุทธศาสตร์ ความท้าทายเชิงยุทธศาสตร์ ความสามารถพิเศษขององค์กร  วัตถุประสงค์
เชิงยุทธศาสตร์ นั้น ซึ่งศัพท์ดังกล่าวรัฐวิสาหกิจกลุ่มที่เข้าประเมินในระบบ SEPA จะมีความคุ้นเคย
จะมีคำแนะนำอย่างไร สำหรับรัฐวิสาหกิจที่ไม่ได้เข้าระบบประเมินในระบบ SEPA
 

ตอบ รัฐวิสาหกิจต้องเข้าใจถึงที่มาของ Technical Term เหล่านี้  ซึ่งล้วนมีที่มาจากการวิเคราะห์
สภาพแวดล้อมภายในและภายนอกทั้งสิ้นผ่านกระบวนการวิเคราะห์ SWOT แล้วจึงใช้เครื่องมือหรือ
กระบวนการที่รัฐวิสาหกิจได้กำหนดว่าเหมาะสมมาวิเคราะห์เป็น ความได้เปรียบเชิงยุทธศาสตร์ 
และ ความท้าทายเชิงยุทธศาสตร์ โดยอาจพิจารณาในเชิงความมีนัยสำคัญของ SWOT 
หรือพิจารณาในเชิง Combination ใน Concept TOWS Matrix

Q2 ขั้นตอนของการวิเคราะห์ตำแหน่งทางยุทธศาสตร์ ต้องมีขั้นตอนในการดำเนินการอย่างไร

      และเกณฑ์ดังกล่าวสัมพันธ์กับเกณฑ์ใดบ้าง

ตอบ รัฐวิสาหกิจต้องมีการกำหนดขั้นตอนดังนี้

-     ทบทวนวิสัยทัศน์ขององค์กร  และกำหนดเป้าหมายระดับวิสัยทัศน์ รวมถึงระยะเวลา

ที่จะบรรลุวิสัยทัศน์ดังกล่าว

-     จากระยะเวลาที่จะบรรลุวิสัยทัศน์ วิเคราะห์เป็น Milestone เพื่อทำ Phasing ในการระบุ

ช่วงเวลาระยะสั้นว่าใช้เวลากี่ปีระยะกลางใช้เวลากี่ปี และระยะยาวใช้เวลากี่ปี

-     ในแต่ละช่วงเวลา (ระยะสั้น ระยะกลาง และระยะยาว) กำหนดเป้าหมายที่เป็นรูปธรรม

ที่สามารถวัดผลได้ และสามารถแสดงความสอดคล้องกับการบรรลุเป้าหมายระดับ

วิสัยทัศน์ได้ 

-     เป้าหมายแต่ละช่วงเวลา ต้องแสดงถึงความท้าทาย และมีการแสดงถึงข้อมูลคู่เทียบ

ในทุกระยะ 

 

Q3 วัตถุประสงค์เชิงยุทธศาสตร์ ต้องสามารถแสดงความสัมพันธ์กับประเด็นใดบ้าง และผู้ประเมิน
จะมีวิธีประเมินอย่างไรเพื่อให้มีความมั่นใจถึงความสอดคล้องและการปฏิบัติจริง

ตอบ วัตถุประสงค์เชิงยุทธศาสตร์ ต้องสัมพันธ์กับประเด็นเหล่านี้

-      การตอบสนองความท้าทาย และความได้เปรียบเชิงยุทธศาสตร์ ปัจจัยขับเคลื่อนมูลค่า 
ปัจจัยเสี่ยง และการบริหารความเสี่ยงของการสูญเสีย "โอกาสทางธุรกิจ"

-      การตอบสนองต่อโอกาสในการสร้างนวัตกรรม ด้านผลิตภัณฑ์และบริการการปฏิบัติการ 
และรูปแบบการดำเนินธุรกิจ

-      การใช้ประโยชน์จากความสามารถพิเศษขององค์กรที่มีในปัจจุบัน และดำเนินการเพื่อให้องค์กร 
มีความสามารถพิเศษใหม่ที่อาจจำเป็นในอนาคต

-      ความสมดุลระหว่างโอกาสในระยะสั้นกับระยะยาว และความสมดุลระหว่างความท้าทาย

ในระยะสั้นกับระยะยาว

-      ความสมดุลระหว่างความต้องการของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่สำคัญทั้งหมด

-      การเพิ่มความสามารถขององค์กร เพื่อปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของตลาด

 

Q4 ความเชื่อมโยงใน Strategy Map จะมีการพิจารณาในมุมมองใดบ้าง ที่จะแสดงเห็น
ความเชื่อมโยงกันในระดับกลยุทธ์

ตอบ

-   รัฐวิสาหกิจต้องมีการกำหนดยุทธศาสตร์ และมีการกำหนดกลยุทธ์ที่รองรับในแต่ละยุทธศาสตร์ (ยุทธศาสตร์เป็นระดับที่ใหญ่กว่ากลยุทธ์) 

-   จากกลยุทธ์ที่รองรับในแต่ละยุทธศาสตร์ ต้องมีการแสดงความเชื่อมโยงกันในระดับกลยุทธ์ 
ซึ่งการแสดงดังกล่าว แสดงได้ด้วยการลากเส้นเชื่อมโยงใน Strategy Map และแสดงด้วยตัวชี้วัด
ระดับกลยุทธ์ (หากมี) ถึงเป้าหมายที่มีความสัมพันธ์กัน เช่น กลยุทธ์ด้านการพัฒนาบุคลากร เชื่อมโยงกับกลยุทธ์ด้านปรับปรุงกระบวนการ ต้องบอกได้ว่า ตามแผนการดำเนินงาน ต้องพัฒนาบุคลากรได้ใน Competency ด้านใดบ้าง เพื่อทำให้ตัวชี้วัดในการปรับปรุงกระบวนการตัวชี้วัดใดที่มีแนวโน้มดีขึ้นจากการพัฒนาบุคลากรดังกล่าว"

Q5 การบริหารความเสี่ยงโครงการดำเนินการอย่างไร มีความเชื่อมโยงอย่างไรกับการบริหารความเสี่ยงขององค์กร

ตอบ

-   รัฐวิสาหกิจได้ดำเนินการระบุความเสี่ยงของทุกแผนปฏิบัติการ พร้อมระดับความรุนแรงและมาตรการในการจัดการ รวมถึงเป้าหมายของระดับความเสี่ยงคงเหลือ 

-   ดังนั้น รัฐวิสาหกิจ ต้องแสดงให้ผู้ประเมินเห็นถึงปัจจัยเสี่ยงของแต่ละโครงการระดับความรุนแรง
แต่ละปัจจัยเสี่ยงผ่านมุมมองโอกาสและผลกระทบ ซึ่งต้องมีเกณฑ์ในการพิจารณาโอกาสและผลกระทบว่าพิจารณาอย่างไร ทั้งนี้ เกณฑ์ในการพิจารณาไม่จำเป็นต้องแยกรายปัจจัยเสี่ยง เป็นเกณฑ์พิจารณาโอกาสและผลกระทบภาพรวมได้

-   กำหนดมาตรการในการจัดการความเสี่ยงและระยะเวลาในการดำเนินการด้วย

-   ระดับความเสี่ยงของแผนปฏิบัติการเป็นปัจจัยนำเข้าที่สำคัญของการวิเคราะห์ความเสี่ยงระดับองค์กร
ดังนั้น รัฐวิสาหกิจ ต้องแสดงให้ผู้ประเมินเห็นถึงกระบวนการหรือขั้นตอนในการวางแผนปฏิบัติการทั้งหมด
โดยที่ต้องมีการบูรณาการขั้นตอนการวิเคราะห์ความเสี่ยงแผนปฏิบัติการ   กับกระบวนการวิเคราะห์
ความเสี่ยงระดับองค์กร โดยความเสี่ยงของแผนปฏิบัติการใดที่มีระดับความรุนแรงเกินกว่าระดับที่ยอมรับได้ 
หลังจากพิจารณาประสิทธิผลของกระบวนการควบคุมภายในแล้ว ต้องแสดงความเชื่อมโยง
ในการระบุเป็นความเสี่ยงระดับองค์กร

 

Q6 รัฐวิสาหกิจจะเริ่มต้นกระบวนการคาดการณ์ตัวชี้วัดที่สำคัญอย่างไร

ตอบ รัฐวิสาหกิจต้องแสดงให้ผู้ประเมินเห็นถึง

-   การคัดเลือกตัวชี้วัดที่สำคัญที่ใช้ในการคาดการณ์ ซึ่งต้องมีกระบวนการคัดเลือกตัวชี้วัดที่ต้อง
สอดคล้องกับวัตถุประสงค์เชิงยุทธศาสตร์ และสอดคล้องกับความต้องการและความคาดหวัง
ของกลุ่มผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย

-   การวิเคราะห์ถึงตัวแบบทีใช้ในการคาดการณ์แต่ละตัวชี้วัด  โดยต้องแสดงถึงฐานข้อมูลในอดีต  
ที่ใช้ในการคาดการณ์  รวมถึงมีการทดสอบความน่าเชื่อถือของตัวแบบดังกล่าว

-   กำหนดคู่เทียบในแต่ละตัวชี้วัด พร้อมตัวแบบที่ใช้ในการคาดการณ์ของข้อมูลคู่เทียบ
โดยต้องแสดงถึงฐานข้อมูลในอดีตที่ใช้ในการคาดการณ์ รวมถึงมีการทดสอบความน่าเชื่อถือ
ของตัวแบบดังกล่าว

-   กำหนดกระบวนการในการคาดการณ์ ความถี่ในการคาดการณ์แต่ละตัวชี้วัด ข้อมูลที่ต้องใช้ 
และรูปแบบการรายงาน รวมถึงสื่อสารให้ผู้รับผิดชอบในการคาดการณ์และการรายงานผล การดำเนินงาน
ตามตัวชี้วัดเพื่อดำเนินการ

 

Q7 แผนงาน/โครงการ ตามหัวข้อ การวางแผนเชิงกลยุทธ์ สรุปประเด็นสำคัญ ข้อที่ ๕ - ๗ 
คำว่า "แผนงาน

     โครงการ และแผนปฏิบัติการ" มีนัยความสำคัญที่แยกกันชัดเจนหรือไม่อย่างไร

ตอบ การประเมินในหัวข้อที่ 2.2 เป็นกระบวนการวางแผนปฏิบัติการ ซึ่งประเมินในเนื้อหา
ของแผนปฏิบัติการหรือแผนประจำปีของรัฐวิสาหกิจ ซึ่งเนื้อหาที่บรรจุในแผนปฏิบัติการประกอบด้วย 
แผนงาน และ/หรือ โครงการ โดยบาง รัฐวิสาหกิจ ใช้ชื่อแผนงานและโครงการในระดับเดียวกัน 
แต่บางรัฐวิสาหกิจ ใช้แผนงานเป็นชื่อใหญ่ซึ่งประกอบด้วยหลายโครงการ

 

Q8 การกำหนดศูนย์ EVM เพื่อการบริหารจัดการในแต่ละศูนย์ต้นทุนและศูนย์กำไร บวท. ต้องดำเนิน
การหรือไม่/อย่างไร เนื่องจาก บวท. เป็นรัฐวิสาหกิจไม่ค้ากำไร ถ้ามีรายได้สูงกว่าค่าใช้จ่าย 
จะจ่ายคืนให้สายการบิน ผู้ถือหุ้น และถ้ามีรายได้ต่ำกว่าค่าใช้จ่ายจะเรียกเก็บจากสายการบินผู้ถือหุ้น

ตอบ การประเมินการกำหนดและวิเคราะห์ Economic Value Management : EVM เป็นการใช้
หลักการของการบริหารจัดการ EVM โดยการวิเคราะห์ปัจจัยขับเคลื่อนทั้งปัจจัยขับเคลื่อนทางการเงิน
และปัจจัยขับเคลื่อนจากการดำเนินงานเพื่อวิเคราะห์ถึงความอ่อนไหว (Sensitivity) ต่อการสร้างค่า 
Economic Profit ในระดับองค์กรและระดับศูนย์ ดังนั้นไม่ว่ารัฐวิสาหกิจ จะเป็นรัฐวิสาหกิจ ประเภท
แสวงหากำไรหรือไม่ก็สามารถประยุกต์ใช้หลักการบริหารแบบ EVM โดยใช้ Value Driver นี้ได้

 

Q9 ปัจจุบัน บวท. มีตัวชี้วัดระดับวัตถุประสงค์เชิงยุทธศาสตร์ในแผนวิสาหกิจ แต่ในส่วนของโครงการ/
งานจะประเมินความสำเร็จของผลผลิตและผลลัพธ์ ดังนั้น ยังต้องกำหนดตัวชี้วัดระดับโครงการ/งานเพิ่มเติม 
หรือไม่

ตอบ ตัวชี้วัดระดับโครงการ/แผนงาน เป็นตัวชี้วัดที่ถ่ายทอดต่อจากเป้าประสงค์ของวัตถุประสงค์
เชิงยุทธศาสตร์ มาถึงตัวชี้วัดระดับองค์กร ลงสู่ตัวชี้วัดระดับโครงการ/แผนงาน ซึ่ง รัฐวิสาหกิจต้องแสดง
ถึงกระบวนการถ่ายทอดตัวชี้วัดระดับองค์กร สู่ตัวชี้วัดระดับแผนงาน/โครงการที่ชัดเจน

 

Q10 ในการทำแผนยุทธศาสตร์ เนื่องจากมีในหลายหมวดที่ต้องจัดทำแผนยุทธศาสตร์ อาทิ 
ด้านตลาด ด้านผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ด้านนวัตกรรม จำเป็นต้องแยกยุทธศาสตร์ให้ครบทุกด้าน 
หรือรวมกัน
ตอบ ในแต่ละ Enabler ที่ต้องมีการวิเคราะห์และจัดทำแผนยุทธศาสตร์นั้น ต้องมีการแสดงถึง
ความเชื่อมโยงระหว่าแผนยุทธศาสตร์ในแต่ละ Enablers กับแผนยุทธศาสตร์ขององค์กรไม่ว่า
จะเป็นการเชื่อมโยงในระดับวัตถุประสงค์เชิงยุทธศาสตร์ขององค์กร กับวัตถุประสงค์เชิงยุทธศาสตร์
ในแต่ละ Enablers  หรือความเชื่อมโยงในระดับยุทธศาสตร์ขององค์กรกับยุทธศาสตร์ในแต่ละ Enablers

 

Q11 จากข้อ 7.1 กระบวนการติดตามผลสำเร็จตามแผนปฏิบัติการ ค่าเกณฑ์วัดระดับคะแนน 5 
กำหนดให้มีการประเมินประสิทธิผลของกระบวนการติดตามผลสำเร็จตามแผนปฏิบัติการ
เพื่อปรับปรุงกระบวนการติดตามผลสำเร็จตามแผนปฏิบัติการ มีความหมายอย่างไร และข้อ 7.2 กระบวนการคาดการณ์ผลการดำเนินงาน เนื่องจากเป็นการคาดการณ์ตัวชี้วัดที่สำคัญ รวมถึงคู่เทียบ  

จึงเป็นความรับผิดชอบของฝ่ายนโยบายและยุทธศาสตร์ ใช่หรือไม่

ตอบ ความรับผิดชอบของการคาดการณ์ตัวชี้วัดที่สำคัญ เป็นความรับผิดชอบร่วมระหว่างฝ่ายนโยบาย
และยุทธศาสตร์กับฝ่ายงานที่เป็นเจ้าของตัวชี้วัด เนื่องจากฝ่ายงานที่เป็นเจ้าของตัวชี้วัด

จะมีฐานข้อมูลในการวิเคราะห์ไม่ว่าจะเป็นแนวโน้มของผลการดำเนินงานในอดีตและ
คาดการณ์ผลการดำเนินงานในอนาคตได้

 

Q12 การรายงานผลงวด 6 เดือนแรกในส่วนของ Enabler ทั้ง 8 ด้าน ต้องรายงานด้วยหรือไม่
หากต้องรายงานจะรายงานในรูปแบบใด

ตอบ การรายงานผลการดำเนินงานตาม Enabler ทั้ง 8 ด้าน จะรายงาน ณ ปลายปีบัญชีผ่านระบบสารสนเทศ

 

Q13 ในปี 2564 Handicap จะยังคงเท่ากับ 0.80 หรือไม่

ตอบ ในปี 2564 จะมีการพิจารณาหลักการและตัวเลขที่ใช้เป็น Handicap อีกครั้งหนึ่ง

 

Q14 การวิเคราะห์ความเสี่ยงโครงการ เป็นการวิเคราะห์ความเสี่ยงเฉพาะโครงการสำคัญ
หรือรวมแผนอื่นด้วยเช่น แผนความสัมพันธ์ลูกค้า

ตอบ การวิเคราะห์ความเสี่ยงโครงการ ต้องดำเนินงานทุกโครงการที่ปรากฏในแผนปฏิบัติการ
เนื่องจากต้องแสดงความสัมพันธ์ระหว่างความเสี่ยงของโครงการกับระบบควบคุมภายในขององค์กร

 

Q15 การท่าเรือแห่งประเทศไทย (กทท.) อยู่ระหว่างการทบทวนแผนประจำปี ซึ่งตอนนี้ได้มีการประชุม
จัดลำดับความสำคัญของ SWOT และปีนี้ได้จัดทำเกณฑ์จัดลำดับความสำคัญในการ Ranking SWOT
โดยพิจารณาจาก 2 มุมมองด้วยกัน คือ ความสำคัญ (Important) และการควบคุมที่ง่าย 
(Manageability) โดยเกณฑ์ที่กำหนดยึดหลักการ ที่สอดคล้องกับเกณฑ์ของการจัดลำดับ
ความสำคัญของ OFI โดยมีประเด็นสอบถาม ดังนี้

เราสามารถอ้างอิงวิธีการจัดลำดับความสำคัญ SWOT จากลักษณะเหมือนกับการจัดลำดับความสำคัญ ของ OFI ได้หรือไม่

1. วิธีการจัดลำดับความสำคัญ SWOT โดยพิจารณาจาก 2 มุมมองด้วยกัน คือ Important กับ Manageability เป็นลักษณะการมองเหมือนวิธีการวิเคราะห์ Impact กับ Likelihood ของการประเมินความเสี่ยงได้หรือไม่

2. วิธีการจัดลำดับความสำคัญ SWOT โดยพิจารณา 2 มุมมองเหมือนกัน คือ Important กับ Manageability เป็นวิธีการที่สามารถอ้างอิงทฤษฎีหรือจากหลักการใด

3. ถ้า กทท. มีกรณีตัวอย่างในการจัดลำดับความสำคัญ SWOT รูปแบบดังกล่าว จะมีการประเมินอย่างไร

กรณีตัวอย่าง กทท. มีจุดแข็งในเรื่ององค์ความรู้เฉพาะด้าน เช่น มีความชำนาญงานสำรวจขุดลอก
ร่องน้ำสูง และมีนโยบายสนับสนุนด้านดังกล่าวจะให้คะแนนความสำคัญ (Important) ระดับ 3 
แล้วรอนำมาคูณกับค่าการควบคุม (Manageability) ซึ่งถ้าองค์กรสามารถนำความชำนาญนี้
ไปหารายได้เพิ่มได้ง่ายสะดวก รวดเร็วและมีความสามารถในการเสริมทรัพยากรทั้งเวลาและบุคลากรได้
เพียงพอต่อความต้องการในตลาด คะแนนควรจะเป็น 1 ทำให้ผู้บริหารไม่ต้องเร่งเสริมทรัพยากรหรือ
งบประมาณมากกว่าที่ควรจะเป็นและสามารถนำไปใช้ด้านอื่นได้ ทำให้มีคะแนนรวมคือ 3.0x1.0 = 3.0 
ซึ่งการประเมินในลักษณะนี้จะแตกต่างกับวิธีการจัดลำดับความสำคัญของ OFI หรือไม่ เนื่องจาก
การจัดลำดับความสำคัญของ OFI นั้น จะนำ OFI ที่มีสามารถดำเนินการได้ก่อนหรือองค์กรมีทรัพยากร
เพียงพอจะถูกดำเนินการก่อน แต่เมื่อประเมิน SWOT ผลที่ได้จากการประเมินจะนำมาใช้ประโยชน์
ภายหลัง ซึ่งอาจเสียโอกาสทางธุรกิจได้

ตอบ การจัดลำดับความสำคัญของ SWOT รัฐวิสาหกิจสามารถกำหนดเกณฑ์ในการพิจารณาได้เอง 
และการประเมินว่า เกณฑ์ดังกล่าวสามารถพิจารณาถึงผลกระทบได้ชัดเจนหรือไม่ ในประเด็นผลกระทบ
ต่อผลประกอบการ ผลกระทบต่อชื่อเสียงองค์กร ซึ่งต้องมีการกำหนด Scaling และสื่อสารอย่างไร 
ให้เกิดความมั่นใจว่า SWOT นั้น มีนัยสำคัญที่แท้จริง ทั้งนี้ รัฐวิสาหกิจอาจประยุกต์ (apply) 
จากเกณฑ์ประเมินผลกระทบใน OFI หรือผลกระทบในการกำหนด Impact ของ Corporate Risk 
ภาพรวมได้ นอกจากนี้ โดยทั่วไปไม่นิยมกำหนด Manageability เป็นเกณฑ์ Ranking เนื่องจาก
การวิเคราะห์ SWOT ต้องพิจารณาถึงความมีนัยสำคัญที่แท้จริงของรัฐวิสาหกิจก่อน

 

Q16 การตรวจประเมินในปี 2563 จะเป็นการตรวจแผนวิสาหกิจที่ดำเนินการเสร็จแล้ว (เล่มที่ใช้ในปี
2563) หรือแผนวิสาหกิจที่กำลังดำเนินการจัดทำในปี 2564

ตอบ การตรวจประเมินหัวข้อการวางแผนเชิงกลยุทธ์ (Strategic Planning : SP) ในหัวข้อย่อย
ที่ 1 – 4 ที่อยู่ใน Module 1 กระบวนการวางแผนเชิงกลยุทธ จะเป็นการตรวจแผนยุทธศาสตร์
ที่กำลังจัดทำในปี 2563

และสำหรับหัวข้อย่อย 5 – 7 ที่อยู่ใน Module 2 กระบวนการถ่ายทอดกลยุทธ์เพื่อนำไปปฏิบัติ 
จะเป็นการจัดทำแผนปฏิบัติการ และถ่ายทอด ติดตาม แผนปฏิบัติการประจำปี 2563

 

 

Q17 คู่มือการประเมินผลการดำเนินงานตามระบบประเมินใหม่ ในหน้า 70 ที่มีการระบุ “การคาดการณ์
ผลการดำเนินงานของตัวชี้วัดที่สำคัญ โดยเปรียบเทียบกับเป้าหมายประจำปี ผลการดำเนินงานที่ผ่านมา
รวมถึงคู่เทียบ/คู่แข่งขัน (พิจารณาตามความเหมาะสม) โดยมีกระบวนการคาดการณ์และแบบจำลอง
ในการคาดการณ์ที่เป็นระบบรายตัวชี้วัด…” นั้น หมายถึงให้จัดทำกระบวนการในทุกตัวชี้วัดหรือไม่ ทั้งนี้ 
มีความเข้าใจให้จัดทำกระบวนการคาดการณ์ในภาพรวม และแบบจำลองในการคาดการณ์เป็นรายตัวชี้วัด

ตอบ กระบวนการคาดการณ์และแบบจำลองในการคาดการณ์ เป็นการคาดการณ์ในทุกตัวชี้วัดที่สำคัญ
ที่หน่วยงานกำหนด ทั้งนี้ ตัวชี้วัดที่สำคัญต้องครอบคลุมตามวัตถุประสงค์เชิงยุทธศาสตร์ และ
ความต้องการ ความคาดหวัง ของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่สำคัญได้ครบถ้วน ซึ่งกระบวนการคาดการณ์
และแบบจำลองในการคาดการณ์ขึ้นกับประเภทตัวชี้วัด

 

Q18 ตัวชี้วัด 2.3 การจัดการด้านคุณภาพ (Quality Management) มีการระบุในคู่มืการประเมินผล
ถึงประเด็นระบบบริหารคุณภาพ (Quality Management System : QMS) และได้มีรูปภาพ
ของการบริหารคุณภาพโครงการ (Project Quality System : PQM) จึงอยากสอบถามว่า 
การประเมินตัวชี้วัดเป็นการประเมินระบบบริหารคุณภาพ (Quality Management System : QMS) 
ใช่หรือไม่ และระบบเทคโนโลยีขององค์กรได้ปฏิบัติมาตรฐาน ISO 9001 ในทุกกระบวนการทำงาน 
ซึ่งเป็นระบบบริหารคุณภาพรูปแบบหนึ่ง จะเป็นการดำเนินงานตามเกณฑ์การประเมินนั้นหรือไม่

 

 

ตอบ ตัวชี้วัดจะเป็นการประเมินระบบบริหารคุณภาพ (Quality Management System : QMS)
โดยการประเมินจะพิจารณาผลผลิต (Output) และผลลัพธ์ (Outcome) ของระบบบริหารคุณภาพ 
(Quality Management System : QMS) ในการพัฒนาเทคโนโลยีดิจิทัลขององค์กร ทั้งนี้ 
คู่มือการประเมินเป็นแสดงการนำระบบบริหารคุณภาพ (Quality Management System : QMS) 
มาประยุกต์ใช้กับการบริหารคุณภาพโครงการ (Project Quality System : PQM) นอกจากนี้ 
การประเมินประสิทธิผลของกระบวนการต้องพิจารณาในประเด็นมาตรฐาน ISO 9001 มีความเพียงพอ
หรือไม่ โดยหากไม่เพียงพอแล้วก็ควรนำเครื่องการหรือเทคนิคจัดการคุณภาพอื่นมาใช้ปฏิบัติงาน

Q19 ในเกณฑ์ข้อที่ 4.2 การแสดงความเชื่อมโยงระหว่างยุทธศาสตร์ที่สนับสนุนซึ่งกันและกัน 
(Strategy Map) ระดับที่ 3 ระบุว่าสามารถดำเนินงานได้ตามแผนงานที่สนับสนุนกลยุทธ์ได้ทุกแผน
งานและในจุดที่มีความเชื่อมโยงกันระหว่างกลยุทธ์ต้องสามารถแสดงได้ถึงระดับความสำเร็จตามแผนงาน
ที่กำหนด ดังนั้น ระดับความสำเร็จตามแผนงาน คือ แผนงานปีปัจจุบันหรือแผนงานล่วงหน้า

ตอบ จะต้องเป็นแผนงานล่วงหน้า ยกตัวอย่างเช่น ขณะนี้เป็นปี 2563 และจัดทำแผนวิสาหกิจปี 2564 
อยู่ โดยจะต้องประเมินเนื้อแผนวิสาหกิจในปี 2564 ซึ่งการประเมินเป็นการตรวจตัวแปรต้นและตัวแปร
ตาม (check leading lagging) ในแผนที่เชื่อมโยงผ่านแผนที่กลยุทธ์ (strategy map) ว่ามี
ความสัมพันธ์กันหรือไม่

 

Q20 หากพิจารณาตามเกณฑ์ด้านการวางแผนเชิงกลยุทธ์ แผนยุทธศาสตร์ระยะยาว และแผนปฏิบัติการ
ประจำปี ควรต้องมีการจัดทำคราวละกี่ปี

ตอบ ขึ้นอยู่กับบริบทของรัฐวิสาหกิจ เนื่องจากรัฐวิสาหกิจแต่ละแห่งมีปัจจัยในการดำเนินงานที่แตกต่างกัน 
ซึ่งแผนยุทธศาสตร์ระยะยาวรัฐวิสาหกิจสามารถจัดทำได้ทั้งระยะ 3 ปี ระยะ 5 ปี และระยะ 10 ปี 
แต่จะต้องสามารถวิเคราะห์และอธิบายเหตุผลในการจัดทำแผนยุทธศาสตร์ระยะยาวได้ และการจัดทำ
แผนปฏิบัติการประจำปีจะต้องมีการจัดทำปีละหนึ่งครั้ง

 

Q21 หัวข้อที่ 6 กระบวนการถ่ายทอดแผนปฏิบัติการ (Action Plan Deployment) ข้อ 6.2 
กระบวนการกำหนดตัวชี้วัดระดับแผนงานและโครงการ ขอทราบความหมายของ "แผนปฏิบัติการ
ในแต่ละสายงาน" ที่ปรากฏในระดับที่ 3 และ 4 และการเรียง layer ของแผน (แผนปฏิบัติการ 
แผนแม่บท แผนสายงาน)

ตอบ แผนปฎิบัติการแต่ละสายงาน คือ แผนที่ถ่ายทอดจากแผนปฎิบัติการองค์กรที่สำคัญ (initiative)
ลงสู่สายงาน ดังนั้น แผนสายงานมักจะประกอบด้วย แผนปฎิบัติที่รับมาจาก initiative ขององค์กร 
และงานปกติที่แต่ละสายงานต้องดำเนินการ และ Layer ของแผน แผนปฎิบัติการองค์กร ถ่ายทอดสู่
แผนปฎิบัติการสายงาน ส่วนแผนแม่บท ก็จะมีการถ่ายทอดบาง initiative สู่สายงานที่เกี่ยวข้องเช่น
เดียวกัน

 

Q22 การกำหนดตัวชี้วัดที่สำคัญ กำหนดอย่างไร

ตอบ ในการกำหนดตัวชี้วัดที่สำคัญต้องสะกัดมาจากแผนปฏิบัติงานขององค์กรที่สอดคล้องกับ
ยุทธศาสตร์/
กลยุทธ์ขององค์กร ซึ่งจะต้องครอบคลุมเป้าหมายที่สำคัญขององค์กร ทั้งด้านการเงิน
และไม่ใช่การเงิน

 

Q23 การจัดทำแผนย่อย สามารถรวมเล่ม เป็นเพียงเล่มเดียวได้หรือไม่

ตอบ สามารถรวมได้แต่ต้องมีการจำแนกให้ชัดเจน เนื่องจากในแต่ละแผนย่อยจะมีข้อมูล
ที่เป็นปัจจัยนำเข้าที่ใช้ในการวิเคราะห์ เครื่องมือ และองค์ประกอบของแต่ละแผนอาจจะ
มีความแตกต่างกัน

 

Q24 การคาดการณ์ผลการดำเนินงาน เป็นการคาดการณ์ตัวชี้วัดขององค์กร หรือเป็นการคาดการณ์

ตัวชี้วัดของแผนงาน

ตอบ คาดการณ์ตัวชี้วัดระดับองค์กร

 

Q25 การ upload เอกสารสำหรับการคาดการณ์ผลการดำเนินงาน ต้องแสดงหลักฐานผลการคาดการณ์
หรือ worksheet

ตอบ ต้องแสดงทั้ง เครื่องมือ worksheet และผลของการคาดการณ์

 

Q26 หากรัฐวิสาหกิจมีการกำหนดวิสัยทัศน์ พันธกิจ และยุทธศาสตร์องค์กรใหม่ และมีการแจ้งเวียน
ผ่านทาง E-mail ของฝ่ายบริหารเท่านั้น จะถือว่าเพียงพอหรือไม่ หรือจะต้องทำการแจ้งเป็นลายลักษณ์
อักษรให้แก่ฝ่ายบริหารและหัวหน้าส่วนงานต่างๆ เพื่อรับทราบอย่างเป็นทางการ

ตอบ ตามเกณฑ์ด้านการวางแผนเชิงกลยุทธ์ ไม่ได้กำหนดถึงช่องทางในการสื่อสารแผน ดังนั้น 
จะขึ้นกับแต่ละองค์กรในการพิจารณาช่องทางการสื่อสารดังกล่าว ให้มีความเหมาะสมกับบริบท
ขององค์กรมากที่สุด

แต่อย่างไรก็ตาม รัฐวิสาหกิจจะต้องมีการประเมินประสิทธิผลของช่องทางการสื่อสารด้วยว่าสื่อสาร
ไปแล้วผู้บริหารและพนักงานได้รับทราบและเข้าใจในสาระสำคัญของแผนหรือไม่ ซึ่งจะต้องมี
การประเมินการรับรู้ในแต่ละช่องทางที่ได้สื่อสารแผนด้วย

 

Q27 ในหัวข้อที่ 1 การวิเคราะห์สภาพแวดล้อม หัวข้อย่อยที่ 1.3 กระบวนการวิเคราะห์ความท้าทาย/
ความได้เปรียบเชิงยุทธศาสตร์และความสามารถพิเศษองค์กร ระดับที่ 1 ระบุว่า “หากการวิเคราะห์
ความท้าทาย/ความได้เปรียบเชิงยุทธศาสตร์และความสามารถพิเศษองค์กร มีที่มาจาก S-W-O-T 
ต้องสามารถกำหนดกระบวนการในการจัดลำดับความสำคัญ และนำมาวิเคราะห์โดยใช้เครื่องมือ
ที่เหมาะสม” หมายถึงว่า จัดลำดับความสำคัญของการวิเคราะห์ความท้าทาย/ความได้เปรียบเชิง
ยุทธศาสตร์และความสามารถพิเศษองค์กรใช่หรือไม่ และการวิเคราะห์โดยใช้เครื่องมือที่เหมาะสม 
หมายถึง เครื่องมือที่ใช้ในการจัดลำดับความสำคัญหรือไม่

ตอบ กระบวนการจัดลำดับความสำคัญ คือ การจัดลำดับความสำคัญของ S-W-O-T เพื่อมาวิเคราะห์
ความได้เปรียบเชิงยุทธศาสตร์และความท้าทายเชิงยุทธศาสตร์ สามารถดำเนินการได้โดยใช้เครื่องมือ
ในการวิเคราะห์ เช่น เครื่องมือสร้างกลยุทธ์จากสภาพแวดล้อมของธุรกิจ (TOWS Matrix) เป็นต้น

 

Q28 ระดับที่ 1-5 ตามเกณฑ์ในเล่มคู่มืออาจไม่เหมือนกับระดับ 1-5 ตามระบบเทคโนโลยีเพื่อนำส่ง
ข้อมูลการประเมินผล เช่น ในหัวข้อ 2.3 scenario planning ระดับที่ 1 ในเล่มคู่มือ คือ มีประมาณ
การผลประกอบการทางการเงิน แต่ยังไม่ระบุสมมติฐานที่สำคัญ แต่ระดับที่ 1 ในระบบ คือ แนวทาง/
ระบบในการดำเนินงาน ดังนั้น ถ้าหากจะประเมินตามเกณฑ์ 5 ระดับ ให้พิจารณาตามเกณฑ์ในเล่มคู่มือ
ใช่หรือไม่

ตอบ การประเมินผลตามระบบ SE-AM จะประเมินตาม 5 ระดับ ตามเกณฑ์ในเล่มคู่มือ และในส่วนของ
ระบบนั้นจะเป็นการแสดงถึงกระบวนการ การนำไปใช้ การบูรณาการ และการปรับปรุงของแต่ละหัวข้อ

 

Q29 เอกสารประกอบในข้อที่ 10 การกำหนดตัวชี้วัดที่สำคัญ และผลการดำเนินงานของตัวชี้วัด
ดังกล่าวในปีปัจจุบัน หมายถึง ข้อมูลตามแผนปฏิบัติการโครงการปี 2563 หรือข้อมูลตัวชี้วัด
ตามบันทึกข้อตกลง

ตอบ การกำหนดตัวชี้วัดที่สำคัญ จะขึ้นอยู่กับแต่ละองค์กร ซึ่งอย่างน้อยต้องสอดคล้อง
กับวัตถุประสงค์เชิงยุทธศาสตร์ และสอดคล้องกับกลุ่มผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่สำคัญ ดังนั้น 
อาจจะใช้ตัวชี้วัดตามบันทึกข้อตกลง หรือตัวชี้วัดตามแผน หรือตัวชี้วัดอื่นที่เริ่มต้น (Initiate) 
ขึ้นมา และขอให้แสดงถึงความสอดคล้องกับจุดแข็งและโอกาส (Strength + Opportunity : SO) 
กับผู้มีส่วนได้เสีย (Stakeholder)

Q30 ด้านการวางแผนเชิงกลยุทธ์ ระบบ Early Warning System ต้องดำเนินการทุกตัวชี้วัดที่อยู่ในแผนยุทธศาสตร์หรือไม่ หรือดำเนินการเพียงตัวชี้วัดที่สำคัญเพื่อให้องค์กรบรรลุตามเป้าหมายที่ได้กำหนดไว้

ตอบ ให้รัฐวิสาหกิจดำเนินกา